این کتاب یک راهنما نیست. یک پاسخنامه هم نیست. مگی در «پرسشهای بنیادین» (Ultimate Questions) میخواهد به شما یادآوری کند که این سوالها را خودتان همیشه داشتید – همانهایی که وقتی بچه بودید شب در رختخواب بهشان فکر میکردید: «ما کیستیم؟ این جهان چیست؟ چرا اصلاً چیزی وجود دارد و هیچ وجود ندارد؟» .مگی داستان را از کودکی خودش شروع میکند . او پسر کوچکی بود که به همه چیز با «کنجکاوی عجیب و غریب» نگاه میکرد. یک بار از عمهاش پرسید: «این سنگهای کف دریا برای چیست؟» و بعد از مکثی طولانی، خودش حدس زد: «فکر میکنم آن را گذاشتهاند تا آب از سوراخهای کف دریا بیرون نرود.» مگی میگوید: «وقتی این شیوه تفکر را در پیش گرفتم، حتماً فهمیدم که یک توضیح میتواند اشتباه باشد.»این دقیقاً روح این کتاب است: این که بزرگ شوید، اما آن «کنجکاوی عجیب و غریب» دوران کودکی را هرگز از دست ندهید.کتاب از آموزگاران فلسفی مگی حرف میزند – از لاک، هیوم و کانت . اما نه مثل یک استاد فلسفه که میخواهد شما را با تاریخ فلسفه خفه کند. مثل یک دوست دانا که کنارتان نشسته و میگوید: «ببین، این آدمها هزار سال است دارند به همین سوالهایی فکر میکنند که تو دیشب با خودت کلنجار میرفتی. بیا ببینیم چی گفتند.»نکته جالب اینجاست که مگی با همه احترامی که برای این فیلسوفان قائل است، جسارت این را دارد که بگوید: «ما راهی برای شناخت سرشت خویش نداریم.» او به صراحت میگوید که عقل و حواس هرچقدر هم پیشرفت کنند، گرههای ناگشوده همچنان بسیارند. و ایمان؟ ایمان «از جنس شناخت نیست.»یک بخش درخشان کتاب جایی است که مگی در باغ وحش لندن روبروی قفس بونوبوها (نوعی شامپانزه) ایستاده بود. او ناگهان این فکر به سراغش آمد: اگر این موجود دو میلیون سال دیگر تکامل پیدا کند، چه تفاوتی با ما خواهد داشت؟ و بعد برگشت به خودش: «ما از کجا آمدهایم و داریم به کجا میرویم؟»مگی راهحلی برای این سوالها ندارد. و این صادقانهترین حرفی است که یک فیلسوف میتواند بزند: «نمیدانم.» اما همانطور که خودش میگوید، «یک دنیا تفاوت است میان گمشدن در روشنایی روز و گمشدن در تاریکی.» شاید این کتاب همان چراغ کوچکی باشد که روشناییاش آنقدر نیست که همه چیز را نشان دهد، اما برای این کافی است که در تاریکی گم نشوید.کتاب «پرسشهای بنیادین» آخرین اثر برایان مگی است. او این کتاب را در ۸۹ سالگی و درست چند ماه قبل از مرگش (۲۰۱۹) منتشر کرد . شاید به همین دلیل است که این کتاب بوی خداحافظی میدهد. نه یک خداحافظی غمگین، بلکه خداحافظیِ کسی که تمام عمرش را صرف اندیشیدن درباره زندگی کرده و حالا میخواهد قبل از رفتن، مهمترین چیزهایی را که یاد گرفته با شما در میان بگذارد.نسخهای که نشر ماهی منتشر کرده، با ترجمهی مانی صالحی علامه، یکی از خوشخوانترین ترجمههای فلسفی سالهای اخیر است. کتاب نه آنقدر بلند است که خستهتان کند، نه آنقدر کوتاه که حرفی برای گفتن نداشته باشد .کتاب را باز کنید. بگذارید برایان مگی دستتان را بگیرد و ببرد به اولین روزهای کودکیاتان – آن روزهایی که هنوز همه چیز برایتان تازگی داشت و میتوانستید ساعتها به پرواز یک برگ یا حرکت کرم ابریشم خیره شوید. بگذارید یادتان بیاورد که بزرگ شدن به معنای فراموش کردن آن حس شگفتی نیست. برعکس: شاید فلسفه، هیچ کار دیگری هم نمیکند جز اینکه آن حس شگفتی جادویی را به یک انسان بالغ برگرداند.اما یادتان باشد: مگی به شما هیچ پاسخی نمیدهد. فقط قول میدهد که سوالهای درست را یادتان بدهد. و گاهی، پرسیدن سوال درست، خودش بزرگترین پاسخ است.