**جستارهایی از تاریخ معاصر ایران به قلم عبدالله شهبازی**### درباره کتابکتاب «ظهور و سقوط سلطنت پهلوی» عنوانی آشنا برای علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران است. این مجموعه دو جلدی که در سال ۱۳۶۹ توسط انتشارات مؤسسه اطلاعات و مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی منتشر شد، به عنوان پرفروش‌ترین کتاب تاریخی ایران شناخته می‌شود و تاکنون به چاپ‌های متعدد (۳۴ و ۳۶) رسیده است .اما آنچه جلد دوم این مجموعه را متمایز می‌کند، تفاوت اساسی آن با جلد اول است. در حالی که جلد اول خاطرات ارتشبد حسین فردوست، دوست صمیمی محمدرضا پهلوی از دوران کودکی و رئیس دفتر ویژه اطلاعات وی است، جلد دوم را عبدالله شهبازی – مورخ، پژوهشگر و برنده جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی در سال ۱۳۸۵ – تألیف کرده است .### عنوان فرعی: جستارهایی از تاریخ معاصر ایرانجلد دوم با عنوان فرعی «جستارهایی از تاریخ معاصر ایران» شناخته می‌شود. این جلد در واقع مجموعه‌ای از مقالات و پژوهش‌های تحلیلی و مستند است که به بررسی برخی مقاطع مهم تاریخ معاصر ایران و زندگی گروهی از رجال برجسته دوران پهلوی می‌پردازد .### نقطه عطفی در تاریخ‌نگاری ایراننکته قابل توجه درباره جلد دوم این است که برای اولین بار در ایران از اسناد اطلاعاتی در تاریخ‌نگاری استفاده شد. شهبازی با دسترسی به اسناد محرمانه و منابع اطلاعاتی، روشی نوین در تحلیل وقایع تاریخی به کار برد که پیش از آن در ایران سابقه نداشت. این رویکرد مستند و مبتنی بر اسناد، اعتبار خاصی به مطالب کتاب بخشیده است .### محتوای کتابدر جلد دوم کتاب می‌خوانید:– **تاریخ‌نگاری درباری و وقایع شهریور ۱۳۲۰** – تحلیلی از سقوط رضاشاه و اشغال ایران توسط متفقین– **ماجرای تیمورتاش** – بررسی ارتباط عبدالحسین تیمورتاش، وزیر دربار رضاشاه، با سرویس اطلاعاتی شوروی– **محمدعلی فروغی** – واکاوی جایگاه این سیاستمدار برجسته در تاریخ معاصر ایران– **آلن چارلز ترات** – معرفی چهره‌ای کمتر شناخته شده در تاریخ سیاسی ایران– **میرزا کریم خان رشتی** – بررسی نقش این چهره مرموز در تاریخ معاصر ایران– **خاندان روچیلدها** – تحلیلی از نقش این خانواده بانکی در امپراتوری جهانی صهیونیسم– **ریپورترها، اینتلیجنس سرویس انگلستان و ایران** – بررسی روابط اطلاعاتی انگلیس و ایران– **چهره‌های سیا و ایران** – معرفی عوامل و همکاران سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا در ایران– **عَلَم** – از امیری قائن تا فرمانروایی ایران؛ بررسی کارنامه اسدالله عَلَم– **زاهدی‌ها** – دولتمردی در عهد پهلوی و نقش خانواده زاهدی– **امینی و سیاست‌های آمریکا در ایران** – تحلیل نقش علی امینی و ارتباطش با واشنگتن– **طلوع و افول دکتر منوچهر اقبال** – زندگی سیاسی نخست‌وزیر اسبق ایران– **رشیدیان‌ها** – چهره‌ای از اشرافیت اطلاعاتی– **منصور و صعود نخبگان آمریکایی** – بررسی نقش حسنعلی منصور و ارتباط با آمریکا– **هویدا و زوال سلطنت** – تحلیل کارنامه امیرعباس هویدا، طولانی‌ترین نخست‌وزیر دوران پهلوی– **سیمای سیاسی جعفر شریف امامی** – بررسی نقش این سیاستمدار در تحولات سیاسی ایرانو ده‌ها موضوع دیگر که هرکدام می‌تواند دریچه‌ای تازه به سوی درک بهتر تاریخ معاصر ایران بگشاید .### نقش مکمل برای جلد اولجلد دوم نه یک کتاب مستقل، بلکه نقش مکمل و تکمیل‌کننده جلد اول را دارد. در حالی که جلد اول خاطرات فردوست را روایت می‌کند، جلد دوم به معرفی و تحلیل شخصیت‌هایی می‌پردازد که نامشان در خاطرات فردوست آمده است. بسیاری از توضیحات و معرفی شخصیت‌هایی که در جلد اول از آنها نام برده شده (همچون تیمورتاش، فروغی، هویدا، شریف امامی و…)، بر اساس اسناد به صورت مستقل در جلد دوم ارائه شده است .### سبک و رویکرد کتابعبدالله شهبازی در نگارش این کتاب کوشیده است تا از هرگونه جهت‌گیری سیاسی پرهیز کند. رویکرد او مبتنی بر اسناد و مدارک تاریخی است و به دور از تحلیل‌های احساسی و جانبدارانه، واقعیت‌های تاریخی را بازگو می‌کند. ویرایش مستند و دقیق کتاب باعث شده است که مطالب آن از اعتبار بالایی برخوردار باشد .### مشخصات کتاب– **نویسنده:** عبدالله شهبازی – **ناشر:** انتشارات اطلاعات – **قطع:** رقعی – **نوع جلد:** شومیز (جلد نرم) – **تعداد صفحات:** حدود ۷۰۸ تا ۷۳۰ صفحه – **شابک:** 9789644231513 – **نوبت چاپ:** ۳۴ (تا سال ۱۴۰۴) – **سال چاپ:** ۱۴۰۴### جایگاه کتاب در تاریخ‌نگاری ایرانکتاب «ظهور و سقوط سلطنت پهلوی» تاکنون با شمارگان قریب به ۱۶۰ هزار دوره به عنوان پرفروش‌ترین کتاب تاریخی ایران شناخته می‌شود . رهبر معظم انقلاب در دیدار اعضای گروه تاریخ شفاهی جمهوری اسلامی ایران در بهمن ۱۳۷۰، به بهره‌گیری از این کتاب برای معرفی واقعیت‌های رژیم شاه توصیه کردند .استقبال گسترده از این کتاب نشان‌دهنده نیاز جدی جامعه ایران به آگاهی از تاریخ معاصر خود و اهمیت کار مستند و پژوهشی در این زمینه است. جلد دوم این مجموعه با رویکرد تحلیلی و استفاده از اسناد اطلاعاتی، گامی مهم در این مسیر محسوب می‌شود.### این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟– پژوهشگران و دانشجویان تاریخ معاصر ایران و علوم سیاسی – خوانندگان جلد اول که به دنبال تحلیل‌های عمیق‌تر و مستندتر هستند – هر کسی که می‌خواهد از سطح روایت‌های ساده تاریخی فراتر رود و به درکی عمیق‌تر از وقایع و شخصیت‌های تاریخ معاصر ایران دست یابد – علاقه‌مندان به تاریخ سیاسی و تحولات قدرت در ایران### یک نکته مهمجلد دوم برخلاف جلد اول (که خاطرات فردوست محسوب می‌شود)، حاصل تحقیق و تألیف مستقیم عبدالله شهبازی است و رویکردی تحلیلی، مستند و مبتنی بر اسناد اطلاعاتی به وقایع دارد. برای بهره‌مندی کامل از مجموعه، مطالعه هر دو جلد در کنار یکدیگر توصیه می‌شود – جلد اول به عنوان منبع خاطرات دست اول از نزدیک‌ترین فرد به شاه، و جلد دوم به عنوان تحلیل و تکمیل‌کننده آن خاطرات بر اساس اسناد معتبر تاریخی.اگر به دنبال کتابی هستید که نه فقط روایتگر وقایع، بلکه تحلیل‌گر و مستند آنها باشد، «ظهور و سقوط سلطنت پهلوی (جلد دوم)» انتخابی ارزشمند و خواندنی است. این کتاب پنجره‌ای تازه به روی تاریخ معاصر ایران می‌گشاید و شما را به سفری عمیق در لایه‌های پنهان قدرت و سیاست در دوران پهلوی می‌برد.